Baal jij er van dat niemand jouw prachtige leerdoelen leest? En vraag je je soms af waarom je ze überhaupt nog schrijft? Lees dan verder en ontdek hoe leerdoelen het onderwijs verbeteren, zelfs als jij de enige bent die ze leest.
Wat valt er onder ‘leerdoel’?
Een leerdoel is een concrete omschrijving van het gewenste resultaat van een leeractiviteit. In een leerdoel staat wat de deelnemer moet weten, begrijpen, kunnen of veranderen, dankzij het volgen van deze leeractiviteit. Oftewel, het gewenste ‘eindgedrag’ dat deze persoon moet vertonen. Maar let op: in een leerdoel beschrijf je alleen wat het eindgedrag is, niet hoe je dit gaat bereiken.
Kenmerken van een goed leerdoel
Maar hoe ziet een goed leerdoel er dan uit? Een goed leerdoel is:
- helder omschreven
- uitdagend
- niet zo dichtgetimmerd dat het een afvinklijst is geworden
Daarnaast bevat een goed leerdoel:
- een gedragsaspect; wat laat je zien als je dit doel hebt bereikt?
- inhoudsaspect; het gebied waarop dit leerdoel van toepassing is
Ook ligt bij een goed leerdoel de focus op positief gedrag. Uit de positieve psychologie blijkt namelijk dat focussen op iets positiefs helpt om gemotiveerd te blijven. En je wil natuurlijk dat je leerdoel motiverend is.
Leerdoelen helpen jou als docent of trainer
Dit klinkt alsof je leerdoelen alleen schrijft voor de deelnemer. Maar dat is niet zo. Leerdoelen geven richting, zowel aan de deelnemer als aan degene die het onderwijs maakt. Dus ben jij docent, trainer of op een andere manier verantwoordelijk om onderwijs te maken? Dan mag je ook aan jezelf denken. Hieronder zie je een overzicht van hoe leerdoelen helpen.
Docent/trainer
- Een leerdoel geeft richting, het helpt je om hoofd- en bijzaken te onderscheiden
- Een leerdoel helpt je bij het kiezen en maken van de juiste leermiddelen en werkvormen
- Een leerdoel ondersteunt je bij het maken van een eindtoets en/of het beoordelen van het eindresultaat
- Een leerdoel geeft houvast bij het formuleren van effectieve feedback
- Een leerdoel helpt je bij het evalueren van je onderwijs
Deelnemer
- Een leerdoel maakt de verwachtingen helder en maakt duidelijk wat je gaat leren.
- Een leerdoel helpt je om verantwoordelijkheid te nemen en het leerproces te sturen, omdat je weet wat er van je verwacht wordt. Dit noemen we zelfregulatie.
- Een leerdoel motiveert, je weet waar je ‘het’ voor doet.
- Een leerdoel helpt bij het geven en ontvangen van (peer)feedback. Je weet wat het einddoel is dat alle deelnemers nastreven.
Daarnaast zijn leerdoelen belangrijk en onmisbaar bij formatief handelen. Formatief handelen gaat over het inzetten van didactische strategieën om deelnemers richting zelfstandige beheersing (van een onderwerp of vaardigheid) te helpen. Het is een waardevolle vaardigheid als trainer of docent. In dit artikel van Toetsrevolutie lees je de 5 basisprincipes van formatief handelen. Het is een mooie introductie als je je verder in dit onderwerp wil verdiepen.
Jouw onderwijs verbeteren vanuit de leerdoelen
Hieronder zie je drie tips om jouw onderwijs te verbeteren, met behulp van de leerdoelen.
- Gebruik de ‘problemen’ van jouw deelnemers als uitgangspunt
Welk gedrag wil jij ze leren zodat ze dit probleem kunnen oplossen? Hiermee maak je jouw onderwijs relevant en zinvol. En heb je gemakkelijk een casus bij de hand. - Bepaal het niveau waarop jij wil dat deelnemers iets beheersen
Maak het niveau onderdeel van je leerdoelen. Wil je dat deelnemers iets kunnen herkennen, analyseren of toepassen? De juiste werkwoorden helpen je bij het kiezen van werkvormen en materialen die zorgen dat het onderwijs klopt met wat je wil bereiken. - Gebruik het leerdoel om een toetsvorm te kiezen
Heb je om dit leerdoel te beoordelen een kennistoets nodig, een praktijkopdracht of iets anders? Een concreet leerdoel is de beste basis om een manier te kiezen die echt een oordeel velt over het doel.
Leerdoelen (her)schrijven?
Heb je zin om aan de slag te gaan met jouw leerdoelen? Binnenkort plaats ik een mini-workshop: ‘Een goed leerdoel schrijven, in 5 stappen’. Hierin vind je een stappenplan en oefening om zelf sterke leerdoelen te maken. Kun je wel wat hulp gebruiken? Neem dan contact op. Ik praat graag met je over wat je wil bereiken met je onderwijs en hoe je dit het beste formuleert in een leerdoel.